Avek

Ateşleme bobini arızası nasıl anlaşılır? Ateşleme bobini ne işe yarar?

Ateşleme bobini benzinli araçlarda motorun ateşleme sisteminin içindeki bir elektrik transformatörüdür
Ateşleme bobini arızası nasıl anlaşılır? Ateşleme bobini ne işe yarar?

Ateşleme bobini benzinli araçlarda motorun ateşleme sisteminin içindeki bir elektrik transformatörüdür. Araç aküsünden gelen düşük voltajı yüksek voltajlı bir akıma (20.000 ile 60.000+ volt arasında ) dönüştürür.

Ateşleme bobini arızası, benzinli araçlarda motorun teklemesine, çekiş gücünün azalmasına ve yakıt tüketiminin artmasına neden olabilir. Arızalı bir ateşleme bobini en çok motorun teklemesiyle fark edilir. Bazı durumlarda araç zor çalışır, rölantide sarsıntılı çalışır veya seyir hâlindeyken aniden stop eder. Motor arıza lambasının yanması da ateşleme sisteminde sorun olduğuna işaret edebilir. Ancak bujiler, ateşleme kabloları, elektrik bağlantıları ve yakıt sistemi de benzer sorunlara yol açabilir. Bu yüzden bobinden emin olmanın yolu, arıza kodlarını okutup hangi silindirin teklediğini belirlemektir.

Ateşleme bobini ne işe yarar?

Benzinli motorlarda yakıt-hava karışımını ateşleyen kıvılcım, buji elektrotları arasında oluşur. Bujinin kıvılcım çıkarabilmesi için gereken yüksek gerilimi ateşleme bobini sağlar. Bir ateşleme bobini aracın ateşleme sisteminde yükseltici transformatör görevi görerek, aküden gelen düşük 12 voltluk akımı 20.000 ila 45.000+ voltluk yüksek voltajlı bir darbeye dönüştürür. Bu yüksek voltaj patlaması bujiye ulaşır ve kıvılcımın aradaki boşluğu atlayarak motorun yanma odalarındaki hava-yakıt karışımını tutuşturmasını sağlar. Günümüz araç teknolojilerinde araçlarda her bujinin doğrudan üzerinde ayrı bir bobin bulunur. Bobinden gelen gerilim düzensizleştiğinde ya da düştüğünde yanma da düzensizleşir ve motorun çalışması bundan hemen etkilenir.

Ateşleme bobini arızası belirtileri

Ateşleme bobini, bujilerin yakıt-hava karışımını tutuşturması için gerekli yüksek gerilimi üretir. Bobinin düzgün çalışmamsının en belirgin işareti tekleme, yani bir silindirde yakıtın tam yanmamasıdır. Yani bobin düzgün çalışmadığında silindirlerden birinde veya birkaçında ateşleme kesintisi yaşanabilir. Bu durumda motor düzensiz çalışabilir, rölantide titreme hissedilebilir ve özellikle ilk çalıştırmada sarsıntı görülebilir. Bu belirtiler özellikle motor yük altındayken, örneğin rampada ya da sollama sırasında daha belirgin hale gelir. Aynı sorun araç durduğunda rölantide düzensiz çalışma, titreme ve devir dalgalanması olarak görülür. Aracın hızlanırken eskisi kadar güçlü tepki vermemesi, gaz pedalına basıldığında silkelemesi veya motor devrinin düzenli yükselmemesi ateşleme bobini arızasının olası belirtilerindendir.

Bobin yeterli gerilimi veremediğinde motor zor çalışabilir ya da hiç çalışmayabilir. Soğuk havada bu durum daha fazla hissedilebilir. Kıvılcım ancak ara sıra oluşuyorsa motor çalışırken bile stop edebilir. Bununla birlikte yakıt beslemesi, hava emiş sistemi ve diğer motor bileşenleri de aynı şikâyetlere neden olabilir.

Yanmayan yakıt ve artan yakıt ihtiyacı yakıt tüketimine yansır. Ateşleme sistemindeki bir sorun motor kontrol ünitesi tarafından algılandığında gösterge panelindeki motor arıza lambası yanabilir. Motor beyni zayıf kıvılcımı fazladan yakıtla telafi etmeye çalışabilir, bu da tüketimi ve egzoz emisyonunu yükseltir. Ancak tüketimdeki yükseliş yalnızca bobin arızasına bağlanmamalıdır. Lastik basıncı, sürüş koşulları, sensör arızaları ve yakıt sistemi sorunları da değerlendirilmelidir. Ayrıca yanmamış yakıt egzoza geçtiğinde koyu duman ve patlama sesi şeklinde geri tepme (backfire) görülebilir. Bu durum katalitik konvertörün erken yıpranmasına da yol açabilir.

Motor arıza lambası çoğu zaman bu belirtilere eşlik eder. Bobin devresindeki elektriksel bir sorun ya da tekleme algılandığında lamba yanar. Bazı durumlarda motor çalıştıktan sonra stop edebilir veya seyir sırasında tekleme şiddetlenebilir.

Ayrıca bobinin tamamen işlevini kaybetmesi, ilgili silindirde ateşlemenin gerçekleşmemesine yol açabilir. Sorun birden fazla silindiri etkiliyorsa motorun çalışması daha ciddi biçimde bozulabilir

Tekleme ve rölanti bozukluğu sebepleri nelerdir?

Tekleme ve rölanti bozukluğu yalnızca bobinden kaynaklanmayabilir. Aşınmış bujiler, hasarlı kablo ve konnektörler ya da yakıt sistemindeki sorunlar da aynı tabloyu verir. Aküdeki voltaj düşüklüğü bile benzer belirtiler yaratabilir. Bu yüzden önce aküdeki gerilimin yeterli olduğundan emin olunmalı, ardından arıza kodlarına bakılmalıdır.

Teşhis cihazı P0300 serisi kodları gösterir. Bu serinin son hanesi, tekleyen silindirin numarasını verir. Servis ardından kablo tesisatını ve konnektörleri hasar ve korozyon açısından inceler, bobinin elektriksel değerlerini üreticinin belirttiği değerlerle karşılaştırır. Bobini yan silindirdeki sağlam bobinle yer değiştirip tekleme koduyla birlikte aynı silindirde mi kaldığına, yoksa bobinle birlikte mi taşındığına bakmak, sorunun bobinde mi başka yerde mi olduğunu gösteren pratik bir yöntemdir.

Ateşleme bobini arızası neden olur?

Ateşleme bobinleri yüksek sıcaklık, elektriksel yük ve titreşim altında çalışır. Bobinlerin ömrünü belirleyen etkenler çoğu zaman bobinin kendisi dışındadır. Aşınmış ya da aralığı bozulmuş bir buji, kıvılcımı oluşturmak için bobinden daha yüksek gerilim ister. Bu fazladan yük bobinin içyapısını zorlar, aşırı ısınmaya ve zamanla arızaya yol açarak bobinin performansını düşürebilir.

Bujilerin aşınması ya da yanlış özellikte olması da bobinin daha fazla zorlanmasına neden olabilir. Bunun yanında bobin üzerindeki çatlaklar, elektrik soketlerindeki oksitlenme, kablo hasarı ve motor bölümüne su girmesi arızaya neden olabilir. Bazı araçlarda klima yoğuşma suyu bobinlerin üzerine damlayabilir. Isı, titreşim ve elektrik şebekesindeki ani gerilimler ile hasarlı sargılar da arızaya zemin hazırlar.

Supap kapağı contasından sızan motor yağı da yine bazı araçlarda buji yuvalarına ulaşarak ateşleme sistemini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle arızalı bobini değiştirmek kadar, arızaya yol açan temel nedeni belirlemek de önemlidir.

Ateşleme bobini arızası nasıl tespit edilir?

Arıza durumunda öncelikle çalışma biçimi değerlendirilir ve arıza tespit cihazıyla motor kontrol ünitesindeki hata kodları okunur. Ardından bobinlerin dış yüzeyleri, elektrik bağlantıları, bujiler ve varsa ateşleme kabloları incelenir.

Gerekli görüldüğünde bobinin elektriksel ölçümleri yapılır veya uygun test ekipmanlarıyla ateşleme performansı değerlendirilir. Ölçüm değerleri, aracın üretici tarafından belirlenen teknik özellikleriyle karşılaştırılmalıdır. Bazı modern bobinlerde yalnızca direnç ölçümü yapmak arızayı belirlemek için yeterli olmayabilir.

Teşhis sırasında ateşleme kesintisinin gerçekten bobinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılmalıdır. Çünkü buji arızası, kablo kopukluğu, elektrik beslemesi sorunu veya silindir içindeki mekanik bir problem de benzer belirtiler oluşturabilir.

Arızalı bobinle araç kullanılabilir mi?

Tekleme hafifse kısa süre kullanmak mümkün olsa da bunu uzatmak motora ve katalitik konvertöre zarar verebilir. Bu yüzden arıza şüphesi varsa aracı kontrol ettirmek geciktirilmemelidir. Özellikle motor arıza lambası sabit yanıyorsa en kısa sürede bir serviste kontrol ettirilmesi önerilir. Lamba hızla yanıp sönüyorsa ciddi bir tekleme vardır. Bu durumda hız ve yükü azaltıp servise gidin, lamba bir dakikadan uzun yanıp sönmeye devam ederse motoru durdurup aracı çekiciyle taşıtın.

Bobin değişiminde nelere dikkat edilmeli?

Arızalı bobin değiştirilirken kök neden de giderilmelidir. Yağ sızıntısı ya da nem kaynağı kapatılmadan takılan yeni bobin kısa sürede aynı arızayı yaşayabilir. Arızalı bobin, bağlı olduğu bujiyi de kirletebileceği için bujinin aynı anda yenilenmesi önerilir. Bujilerin aralığı üreticinin değerlerine uygun olmalıdır. Tüm bobinlerin birlikte değiştirilmesi gerekmez, ancak diğerlerinin kontrol edilmesi iyi bir fikirdir. Bazı bobin üreticileri, nemin kıvılcımı bozmasını önlemek için ürüne dielektrik gres uygular ya da gres ekler.

Sıkça sorulan sorular

Bobin arızası aracın hiç çalışmamasına neden olur mu?

Evet, olabilir. Zayıf kıvılcım zor çalışmaya yol açar, kıvılcım hiç yoksa motor çalışmayabilir. Her silindirin kendi bobini olan sistemlerde tek bobinin arızası genellikle o silindirde tekleme yaratır. Tüm silindirleri tek bobinin beslediği eski sistemlerde ise bobin arızası motorun tamamını etkiler.

Ateşleme bobini kaç kilometrede bir değiştirilir?

Bütün araçlar için geçerli sabit bir değişim kilometresi yoktur. Kullanım koşulları, motor sıcaklığı, bujilerin durumu ve bobinin tasarımı ömrünü etkiler. Değişim kararı arıza tespiti ve araç üreticisinin bakım bilgilerine göre verilmelidir.

Bobini evde test edebilir miyim?

Bir multimetre ile bobinin direnci ölçülebilir, ancak değerleri aracınızın servis kılavuzuyla karşılaştırmanız gerekir. Yük altındaki performansı yalnızca direnç ölçümüyle anlaşılamayabilir. Bobin yer değiştirme testi de yapılabilir, ama doğru teşhis için tarayıcıyla kod okumayı atlamayın.

Arıza kodu çıktı, bobin değiştirmek yeterli mi?

Her zaman değil. Tekleme kodları bobinin yanı sıra buji, yakıt sistemi ve diğer nedenleri de işaret edebilir. Bobin değişiminden sonra kodlar silinip motor çalıştırılarak tekleme kontrol edilmelidir. Sorun devam ederse arıza başka bir parçadadır.

Ateşleme bobini değişirken bujiler de değişmeli mi?

Her bobin değişiminde bütün bujilerin mutlaka değiştirilmesi gerekmez. Ancak bujilerin aşınma durumu, bakım geçmişi ve üreticinin değişim aralıkları kontrol edilmelidir. Aşınmış bujiler bobin üzerindeki elektriksel yükü artırabileceğinden, gerekli durumlarda bujilerin de yenilenmesi uygun olur.

Ateşleme bobini arızası dizel araçlarda görülür mü?

Benzinli motorlardaki klasik ateşleme bobini, bujide kıvılcım oluşturmak için kullanılır. Dizel motorlarda yakıtın ateşlenme yöntemi farklıdır; bu nedenle benzinli motorlardaki ateşleme bobini sistemi genellikle bulunmaz.

Form Doldurun, Sizi Arayalım