Ateşleme Bobini Nedir, Ne İşe Yarar? Bobin Arızası Nasıl Anlaşılır?
İçten yanmalı benzinli motorların çalışabilmesi için yanma odasındaki hava-yakıt karışımının güçlü bir kıvılcımla ateşlenmesi gerekir. Aracınızın aküsü sadece 12 voltluk bir enerji üretirken, bujilerin o güçlü kıvılcımı yaratabilmesi için 20.000 ile 40.000 volt arasında devasa bir elektriğe ihtiyaç vardır. İşte 12 voltluk mütevazı akü enerjisini on binlerce volta çıkaran bu küçük güç merkezine ateşleme bobini denir.
Bobin ve Buji Arasındaki Fark ve İlişki
Ateşleme sisteminin temel direkleri olan bobin ve buji arasındaki fark ve ilişki birbirini tamamlayıcı niteliktedir. Bobin, elektriğin voltajını yükselten bir transformatördür (trafodur). Buji ise bobinden gelen bu yüksek voltajlı elektriği alarak, silindirin içinde kıvılcıma dönüştüren uç elemandır. Kısacası bobin silah, buji ise o silahtan çıkan mermidir.
Eski nesil araçlarda tek bir büyük bobin, distribütör ve buji kabloları aracılığıyla elektriği tüm bujilere dağıtırdı. Ancak modern motorlarda genellikle "kalem bobin" (direkt ateşleme) sistemi kullanılır. Bu sistemde her bujinin tam tepesinde kendisine ait bağımsız bir ateşleme bobini bulunur. Bu teknoloji, ateşleme zamanlamasının motor beyni (ECU) tarafından milisaniyelik hassasiyetle kontrol edilmesini sağlar.
Ateşleme Bobini Arıza Belirtileri (Tekleme ve Sarsıntılı Çalışma)
Sürekli yüksek ısıya, titreşime ve yüksek voltaj direncine maruz kalan bobinler zamanla yorulur ve elektron kaçırmaya başlar. Ateşleme bobini arıza belirtileri kendini hemen hissettirir. En yaygın şikayet, motorun teklemesi ve sarsıntılı çalışmasıdır. Aracınız rölantide çalışırken sanki biri motoru sallıyormuş gibi düzensiz ve vuruntulu çalışır. Gaza yüklendiğinizde, özellikle yokuş çıkarken araç aniden gücünü kaybeder, egzozdan "pat pat" sesler gelebilir ve ivmelenmede ciddi kesiklikler yaşanır.
Motor Arıza Lambası ve Bobin Arızası
Modern araçlar bu durumu anında tespit eder. Ateşleme bobini yeterli akımı sağlayamadığında veya tamamen bozulduğunda (misfire/ateşleme atlaması yaşandığında), gösterge panelinde sarı renkli motor arıza lambası yanıp sönmeye (flaşör yapmaya) başlar. Arıza lambasının yanıp sönmesi, yanma odasındaki çiğ (yanmamış) yakıtın doğrudan katalitik konvertöre atıldığını ve acil müdahale gerektiğini sürücüye bildiren en kritik uyarılardan biridir.
Tek Bobin Arızalanırsa Tüm Set Değişmeli Mi?
Servislerde en çok sorulan sorulardan biri şudur: Tek bobin arızalanırsa tüm set değişmeli mi? Örneğin 4 silindirli bir araçta 4 adet bobin bulunur ve genellikle bunlardan sadece biri arıza yapar. Sadece arızalı olanı değiştirmek sorunu çözer ve daha ekonomiktir. Ancak bobinlerin hepsi aynı çalışma saatine ve aynı yorgunluğa sahip olduğu için, birinin bozulması kısa süre içinde diğerlerinin de bozulacağının habercisidir. Bütçe elveriyorsa takım olarak değiştirilmesi çok daha sağlıklı bir ateşleme profili sunar.
Yakıt Tüketimi ve Çekiş Düşüklüğü Nedenleri
Bobin arızasının motora olan etkisi sadece sarsıntı ile sınırlı kalmaz. Bobin arızalandığında ilgili silindirdeki yakıt ateşlenemez ve dışarı atılır. Motor, normalde dört silindirden alması gereken gücü üç silindirden almaya çalışır. Yakıt tüketimi ve çekiş düşüklüğü nedenleri tam olarak budur. Çekişten düşen aracı hızlandırmak için gaza daha fazla basarsınız, bu da yakıt tüketiminin %20-30 oranında artmasına neden olur. Ateşleme sistemi, performansı doğrudan etkiler. Volkswagen, Audi, SEAT, Skoda ve DOD marka araçlarınızdaki tekleme sorunlarının çözümü ve orijinal ateşleme bobini değişimleri için Avek Otomotiv'in İstanbul, İzmir ve Çanakkale'deki donanımlı servislerine güvenebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Eskimiş bujiler bobini bozar mı? Evet. Bujilerin değişim süresi geçerse ve elektrot aralığı açılırsa, o açık mesafeden kıvılcım atlatmak için bobin daha fazla zorlanır (daha yüksek akım çeker). Bu sürekli zorlanma bobinin aşırı ısınıp yanmasına neden olur.
Araba yıkatmak bobin arızasına yol açar mı? Motorun basınçlı suyla yıkanması, bobin yuvalarına su dolmasına neden olabilir. Su, yüksek voltajı ileteceği için korozyona, kısa devreye ve bobinlerin yanmasına yol açan en büyük dış etkenlerden biridir.
Dizel araçlarda ateşleme bobini var mıdır? Hayır, dizel motorlarda ateşleme sistemi (buji ve bobin) bulunmaz. Dizel motorlar, yüksek basınçla sıkıştırılmış ve ısınmış havanın üzerine mazot püskürtülmesi sonucu kendiliğinden patlama prensibiyle çalışır.
Bobin arızası motora zarar verir mi? Kısa vadede sarsıntı ve konfor kaybı yaşatır ancak arızalı bobinle uzun süre kullanım, yanmamış yakıtın motor yağına karışmasına ve çok pahalı bir emisyon parçası olan katalitik konvertörün eriyerek tıkanmasına sebep olur.
