Motor Karteri Nedir, Ne İşe Yarar? Karter Delinmesi veya Çatlaması Nasıl Anlaşılır?
Otomobilinizin alt kısmına doğru eğilip baktığınızda, motor bloğunun en altında yer alan, adeta motorun zeminini oluşturan geniş hazne dikkatinizi çeker. Bu hazneye motor karteri denir. Sürüş sırasında yola en yakın, dış etkenlere en açık ve hasar almaya en müsait parçalardan biri olan karter, motorun can suyu olan motor yağının ev sahibidir.
Motor Karteri Ne İşe Yarar ve Karter Tapası Nedir?
Motor çalışmadığı zamanlarda, motorun içindeki tüm yağ süzülerek en alt noktada toplanır. Motor karteri ne işe yarar sorusunun temel yanıtı; bu yağı güvenli bir şekilde depolamak ve yağ pompasının çekebileceği bir havuz oluşturmaktır. Ayrıca araç hareket halindeyken karterin geniş dış yüzeyine çarpan rüzgar, içindeki sıcak motor yağının bir miktar soğumasına da yardımcı olur.
Karterin en alt noktasında, periyodik bakımlarda eski yağı boşaltmak için kullanılan bir vida bulunur. Buna karter tapası denir. Tapayı söktüğünüzde yağ yerçekiminin etkisiyle dışarı akar. Motor bloğu ile karterin birleştiği yerde ise sızdırmazlığı sağlayan karter contası (veya sıvı conta) yer alır. Yağ değişimlerinde ustanın tapayı aşırı sıkıp dişlerini bozması veya contanın zamanla özelliğini yitirmesi, araç altındaki yağ sızıntılarının en yaygın nedenidir.
Karter Muhafazası (Alt Koruma) Ne İşe Yarar?
Ülkemizin yol şartları, kasisler ve çukurlar göz önüne alındığında karterin korunması elzemdir. Karter muhafazası (alt koruma) ne işe yarar sorusunun cevabı, doğrudan motoru korumaktır. Karterin altına takılan plastik veya çelik sacdan üretilmiş bu koruma paneli, yoldan fırlayan taşların, sert kasis sürtmelerinin ve kışın buz kütlelerinin doğrudan kartere vurmasını engeller. Özellikle arazi koşullarında veya yüksek tümseklerde çelik karter muhafazası kullanmak, yaşanabilecek felaketlerin önüne geçer.
Karter Delinirse (Yağ Kaçağı Olursa) Ne Yapılmalı?
Bir sürücünün başına gelebilecek en stresli durumlardan biri karterin darbe almasıdır. Eğer aracınızın altını sert bir yere çarparsanız ve karter delinirse (yağ kaçağı olursa) ne yapılmalı sorusunun tek ve kesin bir yanıtı vardır: Aracı anında, güvenli bir şekilde sağa çekip motoru stop etmek.
Karter delindiğinde içindeki motor yağı dakikalar (hatta saniyeler) içinde yola boşalır. Yağsız kalan bir motor çalışmaya devam ederse, krank mili, pistonlar ve yataklar aşırı sürtünmeden dolayı birbirine kaynar (yatak sarar). Gösterge panelinde kırmızı yağdanlık ikaz lambası yandığı an motoru durdurmak, motoru tamamen çöpe atmaktan kurtaracak tek hamledir. Kesinlikle "servise kadar idare eder" düşüncesiyle yola devam edilmemeli ve araç çekici ile servise götürülmelidir.
Karter Çatlağı Belirtileri ve Alüminyum ile Sac Karter Farkları
Bazen karter delinmez ancak kılcal bir şekilde çatlar. Karter çatlağı belirtileri genellikle aracı park ettiğiniz yerde, sabahları aracın altında gördüğünüz taze yağ birikintileriyle anlaşılır. Seyir halindeyken rüzgarın etkisiyle sızan yağ, aracın alt gövdesine ve egzoz sistemine sıçrayarak yanık yağ kokusu da yapabilir.
Günümüzde araçlarda genellikle iki tip karter kullanılır. Alüminyum ve sac karter arasındaki farklar dayanıklılık noktasında ayrışır. Alüminyum karterler çok daha hafiftir ve yağı çok daha iyi soğuturlar; ancak esneme payları olmadığı için sert bir darbede bükülmek yerine doğrudan kırılır veya çatlarlar (cam gibi). Sac (çelik) karterler ise darbe aldığında kırılmaz, içeri doğru ezilir (göçer). Ancak sac karter çok ezilirse içindeki yağ pompasının süzgecini tıkayıp yağlamayı kesebileceği için ezik bir karterle de dolaşmamak gerekir. Volkwagen, Audi, SEAT, DOD, Cupra ve Skoda araçlarınızın alt takım kontrolleri ve karter muhafazası montajı için Avek Otomotiv yanınızdadır.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Karter tapası yalama olursa ne yapılır? Eğer karter tapasının takıldığı yuvanın dişleri bozulmuşsa, uygun aletlerle (kılavuz) yeni ve daha geniş dişler açılarak bir boy büyük (oversize) tapa takılabilir veya duruma göre alüminyum kartere kaynak dolgusu yapılabilir.
Çatlak karter kaynakla tamir edilir mi? Alüminyum karterler argon kaynağı ile tamir edilebilir. Ancak kaynağın çok iyi yapılması, çatlağın ilerlememesi için uçlarına delik açılması ve sızdırmazlık testinin yapılması gerekir. En güvenli yöntem yenisiyle değiştirmektir.
Karter contası yağ kaçırıyorsa araba muayeneden geçer mi? Eğer kaçak sadece "terleme" boyutundaysa hafif kusur olarak geçebilir; ancak araç çalışırken veya park halindeyken yere damlatacak kadar ciddi bir yağ sızıntısı varsa ağır kusur sayılarak muayeneden kalır.
Motor yağı fazla konursa kartere zarar verir mi? Yağ seviyesinin maksimum çizgisinin üzerine çıkması karteri delmez ancak karter içindeki basıncı aşırı yükseltir. Krank mili yağa çarparak köpürtür, bu da keçelerin patlamasına ve motorun yağ atmasına neden olur.
