ABS Sensörü (Tekerlek Hız Sensörü) Nedir? ABS Sensörü Arızası Nasıl Anlaşılır?
Otomotiv endüstrisinde güvenlik denilince akla ilk gelen ve milyonlarca hayat kurtaran teknolojilerin başında ABS (Anti-lock Braking System / Kilitlenmeyi Önleyici Fren Sistemi) gelir. Sürücülerin panik frenlemelerde bile direksiyon hakimiyetini korumasını sağlayan bu mucizevi sistemin gözleri ve kulakları, tekerleklerin hemen arkasında yer alan ABS sensörü, diğer adıyla tekerlek hız sensörüdür.
ABS Sistemi ve Tekerlek Hız Sensörü Nasıl Çalışır?
ABS sensörü temelde bir manyetik okuyucudur. ABS sistemi ve tekerlek hız sensörü nasıl çalışır sorusunu incelediğimizde; her tekerleğin poryası (veya aks kafası) üzerinde tırtıklı bir dişli çemberi (sinyal rotoru / ABS bileziği) bulunur. ABS sensörü bu dönen dişli halkanın hemen karşısında sabit durur. Tekerlek döndükçe dişliler sensörün önünden geçer ve sensör bu hareketi manyetik dalgalar aracılığıyla okuyarak tekerleğin hızını milisaniyeler içinde ABS beynine iletir.
Eğer siz aniden frene son gücünüzle basarsanız ve tekerleklerden biri kilitlenip (dönmeyi bırakıp) yolda kaymaya (kızaklamaya) başlarsa, o tekerlekteki sensör ABS beynine anında "Tekerlek durdu!" sinyali gönderir. ABS beyni, saniyede 15-20 kez o tekerlekteki fren basıncını azaltıp çoğaltarak tekerleğin kilitlenmesini çözer ve tekrar dönmesini sağlar.
Fren Mesafesine ve Kızaklamaya Etkisi
Panik anlarında tekerlekler kilitlendiğinde araç adeta bir kızak gibi zeminde kaymaya başlar. Kilitlenmiş ön tekerleklerle araca yön veremezsiniz, direksiyonu nereye çevirirseniz çevirin araç dümdüz kaymaya devam eder ve engelin (veya öndeki aracın) içine girer. ABS sensörü sayesinde tekerleklerin kilitlenmesi önlendiğinde, lastikler yola tutunmaya devam eder. Böylece fren mesafesine ve kızaklamaya etkisi hayati boyutlara ulaşır. Hem aracın durma mesafesi optimum seviyede kalır hem de sürücü frene sonuna kadar basarken bile direksiyonu çevirerek engelden (yayadan veya araçtan) kaçma manevrası yapabilir.
ESP (Elektronik Denge Programı) İle ABS Sensörü Bağlantısı
Modern araçlarda sadece ABS değil, kaymayı ve savrulmayı önleyen ESP (Elektronik Denge Programı) ve patinajı önleyen ASR (Çekiş Kontrol Sistemi) de standarttır. ESP ile ABS sensörü bağlantısı oldukça iç içedir. ESP beyni, aracın savrulup savrulmadığını anlamak için her bir tekerleğin anlık hız verisine muhtaçtır. Virajda bir tekerlek farklı hızda dönüp araç kaymaya başladığında, ESP sistemi ABS sensöründen gelen bu hız farkı bilgisini okur ve sadece kayan tekerleğe bağımsız olarak fren uygulayarak aracı tekrar yörüngesine sokar. Yani ABS sensörü bozulduğunda sadece ABS değil, ESP, ASR ve lastik basınç uyarı sistemi de devre dışı kalır.
ABS Işığı Neden Yanar? ABS Kirlenmesi ve Temizliği
Sistemdeki en ufak bir okuma hatası, sürücüyü uyarmak zorundadır. ABS ışığı neden yanar sorusunun en yaygın cevabı, dört tekerlekten birindeki hız sensörünün kablosunun kopması, arızalanması veya yoğun şekilde kirlenmesidir. Sensörler yola, çamura, kara ve fren balata tozuna en yakın konumdaki elektronik parçalardır.
Özellikle çamurlu arazi sürüşlerinden veya kışın karlı yollardan sonra ABS sensörü kirlenmesi sıkça görülür. Manyetik okuyucunun üzeri kalın bir metalik balata tozu veya kurumuş çamurla kaplandığında sensör dişlileri okuyamaz ve arıza lambası yanar. Bu gibi durumlarda basınçlı hava ve özel temizleyici spreylerle yapılan ABS sensörü temizliği sorunu genellikle çözer. Ancak elektronik devre bozulmuşsa veya kablo kopmuşsa yenisiyle değiştirilmesi şarttır. Volkswagen, SEAT, Audi, Skoda, Cupra ve DOD araçlarınızdaki ABS/ESP arızalarının nokta atışı tespiti için Avek Otomotiv servislerinin uzman cihazlarından destek alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
ABS arıza lambası yanarken aracın frenleri tutar mı? Evet, frenleriniz tamamen standart eski tip (ABS'siz) araçlardaki gibi çalışmaya ve aracı durdurmaya devam eder. Ancak ani ve sert fren yaptığınızda tekerlekler kilitlenir ve araç kızaklayarak kaymaya başlar.
Aracı yıkatmak ABS sensörünü bozar mı? Tekerlek içlerine aşırı tazyikli su tutmak, eğer sensör kablosunda veya soketinde küçük çatlaklar varsa içeri su girmesine ve kısa devre yaparak sensörün bozulmasına neden olabilir.
Lastik ebatlarını değiştirmek ABS sensörünü etkiler mi? Evet. Eğer fabrika çıkışı lastik dış çapından çok farklı ebatlarda lastik veya jant takarsanız, tekerleklerin dönüş turu değişeceği için sensörler farklı hızlar okuyabilir ve ABS/ESP sistemleri gereksiz yere devreye girebilir veya hata verebilir.
ABS sensörü arızası yakıt tüketimini artırır mı? Doğrudan yakıt tüketimini artırmaz ancak ABS sensörü arızalandığında aracın hızı tam okunamayacağı için bazı otomatik şanzımanlı araçlarda vites geçişleri kararsızlaşabilir, bu da dolaylı olarak sürüş konforunu ve devri etkileyebilir.
