Külbütör Kapağı ve Contası Nedir? Conta Yağ Kaçağı ve Terlemesi Nasıl Anlaşılır?
Motor kaputunu açtığınızda karşınıza çıkan, üzerinde marka logosunun veya motor hacminin yazdığı dekoratif plastik kapağın hemen altında, motorun en tepe noktasında yer alan çok önemli bir muhafaza parçası bulunur. Bu parçaya külbütör kapağı (veya supap kapağı) adı verilir. Genellikle metal, döküm alüminyum veya ısıya dayanıklı sert plastikten üretilen bu kapak, hem motorun üst mekanizmasını korur hem de içerdeki yüksek basınçlı motor yağının dışarı fırlamasını engeller.
Külbütör Kapağı Motorda Ne İşe Yarar?
İçten yanmalı motorların silindir kapağının üst kısmında egzantrik (kam) milleri, supap yayları ve külbütör kolları (itici fincanlar) bulunur. Bu parçalar saniyede binlerce devir dönerek çalışır ve aşınmamaları için yağ pompası tarafından sürekli olarak basınçlı motor yağıyla yıkanırlar. Külbütör kapağı motorda ne işe yarar sorusunun en yalın yanıtı; bu yağlı ve aşırı hareketli mekanizmanın üzerini bir şapka gibi kapatarak yağı içeride tutmaktır. Külbütör kapağı aynı zamanda karter havalandırma valfini (PCV) barındırarak motorda oluşan sıcak yağ buharının emme manifolduna gönderilip tekrar yakılmasını sağlayan önemli bir emisyon görevini de üstlenir.
Külbütör Contası Yağ Kaçakları ve Motor Bloğu Kirlenmesi
Kapak ile motor bloğu (silindir kapağı) metali metaline tam yapışmaz; aradan yağ sızmaması için yüksek ısıya ve basınca dayanıklı kauçuk bir bileşenden yapılan "külbütör kapağı contası" kullanılır. Ancak motorun tepesi, sürekli ısınıp soğuyan (genleşip daralan) zorlu bir çalışma ortamıdır. Bu ısı değişimleri zamanla kauçuk contanın taş gibi sertleşmesine, çatlamasına ve sızdırmazlık özelliğini kaybetmesine neden olur.
Külbütör contası yağ kaçakları başladığında, motorun üst kısmından aşağıya doğru (motor bloğu boyunca) taze motor yağı süzülmeye başlar. Zamanla bu yağ tozla birleşerek motor bloğunun kapkara, yağlı bir çamur tabakasıyla kaplanmasına yol açar (motor bloğu kirlenmesi). Hatta sızan bu sıcak yağlar hemen alttaki kaynar durumdaki egzoz manifoldunun üzerine damlarsa yanarak kaputun altından duman çıkmasına ve araç içine ağır bir yanık yağ kokusu girmesine sebep olur.
Buji Yuvalarına Yağ Dolması ve Tekleme Sorunu
Külbütör kapağı contası sadece dışarıya doğru yağ kaçırmaz. Yeni nesil motorlarda bujiler külbütör kapağının ortasındaki derin tüplerin (yuvaların) içine monte edilmiştir. Contanın iç kısımlarındaki (buji yatağı) o-ringler sertleşip koptuğunda, motor yağı doğrudan buji yuvalarının içine dolar.
Buji yuvalarına yağ dolması ve tekleme sorunu birbiriyle doğrudan bağlantılıdır. Buji ve ateşleme bobini yağa gömüldüğünde, bobinin ürettiği yüksek voltaj bujiye ulaşmak yerine yağa kısa devre yapar ve motor kapağına atlar. İlgili silindir ateşleme yapamayacağı için motor şiddetle teklemeye, sarsıntılı çalışmaya başlar ve göstergede motor arıza lambası yanıp söner.
Külbütör Kapağı Terlemesi Normal Mi?
Sürücülerin sıkça endişelendiği durumlardan biri de terlemedir. Külbütör kapağı terlemesi normal mi sorusu servislerde çok duyulur. Contanın veya kapak cıvatalarının çevresinde ince, ıslak olmayan ve yere damlamayan bir yağ isi (tozla karışık koyu bir leke) görülmesi terleme olarak adlandırılır. Belirli bir kilometre ve yaşa gelmiş motorlarda terleme bir miktar tolere edilebilir ve normal karşılanabilir. Ancak bu terleme sıvı bir şekilde süzülmeye ve damlamaya başlamışsa conta ömrünü tamamlamış demektir.
Yağ Eksiltme Sorunlarında Külbütör Contasının Rolü
Araç yağ eksiltiyorsa sorun her zaman motorun yağ yakmasından (piston ve segmanlardan) kaynaklanmayabilir. Yağ eksiltme sorunlarında külbütör contasının rolü büyüktür. Farkında olmadan külbütör kapağının görünmeyen arka kısmından akan yağlar, zamanla karterdeki seviyeyi düşürür. Ayrıca külbütör kapağının çatlaması veya entegre çalışan PCV (yağ buharı) valfinin bozulması, motorun yağı buhar olarak emip egzozdan atmasına neden olarak ciddi yağ eksiltmelerine yol açar. VW, SEAT, Audi, Skoda, Cupra ve DOD marka araçlarınızdaki külbütör kapağı değişimi, conta yenileme ve motor sızdırmazlık işlemleri Doğuş Otomotiv standartlarıyla Avek Otomotiv servislerinde garantili olarak yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Külbütör kapağı contası değişirken sıvı conta sürülmeli midir? Kaliteli ve orijinal bir kauçuk conta kullanıldığında sıvı conta kullanılmasına gerek yoktur. Ancak üretici firma kılavuzlarında, silindir kapağının kesişim veya yarım ay noktalarına nokta halinde özel sızdırmazlık silikonu sürülmesi tavsiye edilebilmektedir.
Motor yağı fazla konulursa külbütör contasını patlatır mı? Evet. Motora seviyesinden çok fazla yağ koymak, karterdeki ve üst kapaktaki iç basıncı aşırı yükseltir. Sıkışan yağ buharı en zayıf bulduğu nokta olan külbütör kapağı contalarından veya krank keçelerinden dışarı patlar.
Külbütör contası değişiminde kapak cıvataları nasıl sıkılır? Plastik veya alüminyum kapakların çatlamasını önlemek ve contanın eşit ezilmesini sağlamak için cıvatalar mutlaka üreticinin belirttiği sıraya göre (genellikle merkezden dışa doğru) ve Tork Anahtarı ile doğru Nm değerinde sıkılmalıdır.
Buji yuvasındaki yağ temizlenmeden yola devam edilir mi? Bujilerin içi yağ doluyken yola devam etmek, sürekli ateşleme atlaması yaşatacağı için yanmamış yakıtın katalitik konvertöre zarar vermesine ve ateşleme bobinlerinin yanmasına neden olur. Yuvaların acilen temizlenip contanın değişmesi gerekir.
