Amortisör Nedir ve Görevi Nedir? Patlak Amortisör Nasıl Anlaşılır?
Bir otomobilin konforu denildiğinde akla ilk gelen sistem süspansiyondur. Süspansiyon sisteminin en bilinen ve en çok iş yapan parçası ise amortisördür. Ancak amortisör nedir ve görevi nedir? Çoğu sürücü amortisörün sadece çukurlardaki sarsıntıyı emdiğini, sadece konfor için var olduğunu düşünür. Oysa amortisörün asıl ve en hayati görevi, lastiklerin her koşulda yerle temasını sağlamaktır. Yayların salınımını kontrol altına alarak aracın yola tutunmasını (yol tutuşunu) garanti eder. Yay, darbeyi emerek esner; amortisör ise bu esnemenin kontrolsüz bir zıplamaya dönüşmesini engeller.
Amortisör Ne İşe Yarar?
Amortisör ne işe yarar sorusunun cevabı güvenliktir. Bozuk bir yolda, keskin bir virajda veya ani frenlemede aracın dengesini koruyan parça amortisördür. Eğer amortisörler görevini yapmazsa, araç yaylar üzerinde kontrolsüzce salınır. Bu durumda lastikler yoldan kesilir (zıplar), direksiyon hakimiyeti kaybolur ve fren mesafesi uzar. Yani amortisör, bir konfor elemanı olduğu kadar, ABS ve ESP gibi sistemlerin doğru çalışması için de zemin hazırlayan bir güvenlik elemanıdır.
Amortisör Çeşitleri (Gazlı ve Yağlı)
Piyasada ve araçların orijinal donanımlarında genellikle iki tip amortisör bulunur. Amortisör çeşitleri (Gazlı ve Yağlı) aracın sürüş karakterini doğrudan etkiler. Yağlı amortisörler sadece hidrolik yağ ile çalışır; daha konfor odaklı, yumuşak bir sürüş sağlarlar ancak seri hareketlerde ısınarak performans kaybedebilirler. Gazlı amortisörlerde ise yağın yanı sıra azot gazı bulunur. Gazlı amortisörler daha hızlı tepki verir, yola daha iyi tutunur, daha serttir ve spor sürüşe daha uygundur. Ayrıca sistemin bir parçası olan amortisör takozu nedir diye soracak olursanız; amortisörün araç şasesine bağlandığı, darbeleri emen kauçuk ve rulmanlı parçadır. Direksiyonu çevirdiğinizde gelen gıcırtı veya tıkırtı sesleri genellikle bu takozun arızasından kaynaklanır.
Patlak Amortisör Nasıl Anlaşılır ve Etkileri
Sürücüler genellikle amortisörlerin yavaş yavaş eskimesine alıştıkları için arızayı fark etmekte zorlanabilirler. Peki, patlak amortisör nasıl anlaşılır? Araç virajlarda aşırı yatıyorsa (yana eğiliyorsa), fren yapınca burun kısmı aşırı dalıyorsa, lastiklerinizde bölgesel ve düzensiz aşınmalar varsa veya çukurlardan geçerken "küt" diye metalik bir ses geliyorsa amortisörleriniz patlak olabilir. Amortisör değişimi ve yol tutuşa etkisi doğrudan bağlantılıdır. Sağlam amortisörler fren mesafesini metrelerce kısaltır ve viraj güvenliğini artırır. Ayrıca süspansiyon sistemi parçaları (rot, rotil, salıncak, z-rot) bir bütündür; amortisördeki bir arıza, yükü diğer parçalara bindirerek ön takımın komple bozulmasına neden olabilir.
Aracınızın yola sağlam basması için süspansiyon kontrollerinizi Avek Otomotiv yetkili servislerinde, son teknoloji amortisör test cihazlarıyla ölçtürebilirsiniz. Doğuş Otomotiv güvencesiyle İstanbul (Tekstilkent, Ümraniye), İzmir ve Çanakkale şubelerimizde hizmetinizdeyiz.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Amortisörler ne zaman değişmeli? Amortisörler için kesin bir ömür biçmek zordur ancak genellikle 80.000 - 100.000 km aralığında mutlaka kontrol edilmeli, yağ kaçağı veya performans kaybı (yumuşama) varsa değiştirilmelidir.
Amortisörler tek tek değişir mi? Hayır, kesinlikle önerilmez. Aracın dengesinin bozulmaması için amortisörlerin aynı aks üzerinde çift olarak (önler takım veya arkalar takım halinde) değiştirilmesi gerekir. Biri yeni biri eski amortisör, frenlemede aracın savrulmasına neden olur.
Patlak amortisörle araba kullanılır mı? Kullanılabilir ancak bu çok risklidir. Fren mesafesi %20’ye varan oranlarda uzar, virajlarda araç savrulur, yağmurlu havalarda "aquaplaning" (su yastığı üzerinde kayma) riski artar ve lastikler çok daha hızlı aşınır.
Amortisör tamiri yapılır mı? Piyasada amortisör tamiri yapan yerler olsa da, bu bir güvenlik ekipmanı olduğu için Avek Otomotiv olarak tamiri önermiyoruz. Fabrika değerlerinde basınç ve sızdırmazlık sağlanamayacağı için yenisiyle değiştirmek en sağlıklı yöntemdir.
