Krank Mili Nedir, Görevi Nelerdir? Krank Sensörü Arızası Nasıl Anlaşılır?
Bir otomobilin nasıl hareket ettiğini anlamak için kaputun altındaki devasa gücün tekerleklere nasıl ulaştığını bilmek gerekir. Motor bloğunun en altında yer alan ve adeta motorun omurgasını oluşturan krank mili, bu güç dönüşümünün merkezidir. İçten yanmalı motorların ürettiği patlama enerjisini kullanılabilir bir mekanik harekete dönüştüren krank mili, otomotiv mühendisliğinin en sağlam parçalarından biridir.
Krank Mili Ne İşe Yarar?
Yanma odasında yakıt ve havanın ateşlenmesiyle çok güçlü bir patlama meydana gelir. Krank mili ne işe yarar sorusunun en yalın cevabı; bu patlamayla aşağı yukarı hareket eden pistonların dikey (doğrusal) hareketini, dairesel (dönme) hareketine çevirmesidir. Bisiklet sürerken bacaklarınızın aşağı yukarı hareketinin pedalları döndürmesi prensibiyle tamamen aynı mantıkta çalışır.
Pistonların hareketi ve krank mili ilişkisi biyel kolları (piston kolları) vasıtasıyla sağlanır. Pistonlar silindir içinde patlamanın şiddetiyle aşağı itilir, bu itme gücü biyel kolu üzerinden krank milini çevirir. Krank milinin bu güçlü dönüş hareketi, volan dişlisi üzerinden şanzımana (vites kutusuna) ve oradan da akslar aracılığıyla tekerleklere iletilir. Yani krank mili dönmezse, aracınızın hareket etmesi fiziksel olarak imkansızdır.
Yatak Sarması Nedir ve Neden Olur?
Krank mili, motor bloğu içerisinde yatak adı verilen özel kavisli metal parçalar üzerinde döner. Bu dönüş sırasında muazzam bir sürtünme oluşur ve bu sürtünmenin yok edilmesi için motor yağı basınçlı bir şekilde bu yatakların arasına pompalanır. Peki, sürücülerin en büyük kabusu olan yatak sarması nedir ve neden olur?
Eğer motordaki yağ seviyesi çok düşerse, yağ pompası arızalanırsa veya yağ filtresi tıkanırsa, krank mili ile yataklar arasına yağ ulaşamaz. Saniyede binlerce devir dönen krank mili, yağsız kaldığı anda aşırı ısınır ve yatak metallerini eriterek birbirine kaynatır. Bu duruma motorun yatak sarması denir. Motordan çok şiddetli metalik takırtılar gelir ve motor kilitlenerek anında durur. Yatak sarması, bir motorun başına gelebilecek en ağır ve onarımı en maliyetli arızadır.
Krank Mili Sensörü (Devir Sensörü) Görevi
Krank milinin mekanik dönüşü, motor beyni (ECU) tarafından anlık olarak takip edilmek zorundadır. Krank mili sensörü (devir sensörü) görevi tam olarak budur. Volan dişlisi veya krank kasnağı üzerinde bulunan bu elektronik okuyucu, milin dönüş hızını ve anlık konumunu sürekli olarak beyne iletir.
Bu bilgi neden bu kadar önemlidir? Çünkü motor beyni, buji ateşleme zamanlamasını ve yakıt enjektörlerinin ne kadar yakıt püskürteceğini tamamen krank sensöründen gelen devir bilgisine göre hesaplar. Sensörden veri gelmediği durumlarda motorun senkronizasyonu kaybolur.
Krank Devir Sensörü Arıza Belirtileri
Mekanik bir parça olan krank milinin kendisi kolay bozulmasa da, elektronik sensörü zamanla ısı ve titreşimden dolayı arızalanabilir. Krank devir sensörü arıza belirtileri oldukça nettir. Aracınız yolda giderken aniden stop edebilir, rölantide devir saati sürekli dalgalanır veya motor sıcakken marşa bastığınızda araç kesinlikle çalışmayabilir (soğuyunca tekrar çalışabilir). Motor arıza lambasının yanması ve çekişin ciddi oranda düşmesi de yaygın belirtilerdir.
Volkswagen, Audi, SEAT, Cupra ve Skoda araçlarınızda karşılaştığınız geç çalışma, tekleme veya devir sensörü arızalarında Avek Otomotiv'in İstanbul (Tekstilkent, Ümraniye), İzmir ve Çanakkale servislerindeki son teknoloji arıza tespit cihazlarıyla sorunun kaynağını hızlıca bulabilir, profesyonel hizmet alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Krank mili kırılır mı veya eğilir mi? Krank mili dövme çelikten üretildiği için çok sağlamdır ancak motora su girmesi (hidro-kilit), ağır yatak sarması veya aşırı devir (redline) zorlamalarında mil eğilebilir veya nadiren ikiye bölünebilir.
Krank sensörü arızalıyken araba çalışır mı? Genellikle krank sensörü tamamen bozulduğunda motor kontrol ünitesi ateşleme sırasını bilemeyeceği için güvenlik amacıyla aracı çalıştırmaz. Sadece marş basar ancak motor ateşleme yapmaz.
Motor yatak vurması nasıl bir sestir? Gaza basıldığında motorun alt kısmından gelen ritmik, hızlı ve çok sert bir "tak tak tak" şeklinde metalik vuruntu sesidir. Bu sesi duyduğunuz an motoru stop etmek hasarın büyümesini bir nebze önleyebilir.
Krank keçesi yağ kaçağı tehlikeli midir? Krank milinin ön ve arka kısımlarında bulunan keçelerden sızan yağ, zamanla azalarak motorun yağsız kalmasına neden olabilir. Ayrıca sızan yağ, baskı balataya veya triger kayışına bulaşarak bu parçaları da bozabilir.
