Buji Nedir, Ne İşe Yarar? Buji Arızası Yakıtı Nasıl Etkiler?
Benzinli motorların (içten yanmalı motorların) çalışabilmesi için üç temel bileşene ihtiyaç vardır: Yakıt, Hava ve Ateşleme. İşte bu ateşlemeyi sağlayan küçük ama devasa öneme sahip parçaya buji denir. Buji nedir, ne işe yarar? Buji, silindir kapağının üzerinde yer alan ve ucu yanma odasına bakan bir parçadır. Ateşleme bobininden gelen binlerce voltluk elektrik akımını, uç kısmındaki elektrotlar arasında bir kıvılcıma dönüştürür. Bu kıvılcım, piston tarafından sıkıştırılmış olan benzin-hava karışımını ateşler ve patlama gerçekleşir. Bu patlama pistonu aşağı iter ve motorun güç üretmesini sağlar. Kısacası, buji olmadan benzinli bir motorun çalışması mümkün değildir.
Buji Ne Zaman Değişir ve Çeşitleri
Bujiler her ateşlemede yüksek ısıya ve elektrik akımına maruz kaldıkları için zamanla aşınır, elektrot aralıkları açılır ve kıvılcım kalitesi düşer. Buji ne zaman değişir? Genellikle her 30.000 ila 60.000 km arasında (veya her 2 bakımda bir) değiştirilmesi önerilir. Ancak kullanılan buji tipi bu süreyi değiştirir. İridyum buji nedir? İridyum, erime noktası çok yüksek olan sert bir metaldir. İridyum veya Platin uçlu bujiler daha ince elektrot yapısına sahiptir, daha kararlı ve güçlü kıvılcım üretir. Standart nikel bujilere göre çok daha uzun ömürlüdürler (bazı modellerde 100.000 km'ye kadar).
Dizel araç sahipleri için ise durum farklıdır. Dizel motorlarda ateşleme buji ile değil, sıkıştırma ile olur. Ancak soğuk havalarda ilk çalıştırmada silindiri ısıtmak gerekir. Bu görevi kızdırma bujisi (dizel araçlar için) üstlenir. Kontak açıldığında göstergede gördüğümüz "yay" işareti bu parçayı temsil eder.
Buji Arızası ve Yakıt Tüketimi
Eskimiş, ucu kurum bağlamış veya arızalı bir buji, tam yanma sağlayamaz veya tekleme (misfire) yapar. Buji arızası yakıtı nasıl etkiler? Silindirdeki karışım tam yanmadan egzozdan atılır. Motor, istenen gücü üretmek için daha fazla yakıta ihtiyaç duyar ve gaz pedalına daha çok basmanız gerekir. Bu durum yakıt tüketimini %10-15 oranında artırabilir, egzoz emisyon değerlerini yükseltir ve katalitik konvertöre zarar verebilir. Ayrıca ateşleme bobini ve buji ilişkisi önemlidir; elektrot aralığı açılmış eski bujiler, kıvılcım çakmak için bobini daha fazla zorlar. Bu da pahalı bir parça olan ateşleme bobininin aşırı ısınarak bozulmasına neden olabilir.
Bazen bujiler söküldüğünde üzerinde yağ görülür. Buji yağlanması neden olur? Bu durum bujinin kendisinden değil, motorun mekanik sorunlarından kaynaklanır. Genellikle sübap kapağı contasının sızdırması sonucu buji yuvalarına yağ dolması veya segmanların aşınması sonucu yanma odasına yağ girmesiyle oluşur.
Aracınızın motor performansını, yakıt ekonomisini ve emisyon değerlerini korumak için orijinal buji kullanımı şarttır. Avek Otomotiv servislerinde (İstanbul Tekstilkent & Ümraniye, İzmir, Çanakkale) aracınıza en uygun, fabrika onaylı bujilerle bakımınızı gerçekleştirebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Buji arızalıysa araba çalışır mı? Eğer sadece bir buji arızalıysa motor çalışır ancak sarsıntılı (tekleyerek) çalışır, çekiş düşer ve stop etmeye meyilli olur. Ancak tüm bujilerin aynı anda bozulması nadirdir.
Bujileri kendim değiştirebilir miyim? Mümkündür ancak risklidir. Bujilerin tork anahtarı ile üreticinin belirttiği sıkılıkta takılması çok önemlidir. Gevşek kalırsa kompresyon kaçağı yapar, aşırı sıkılırsa silindir kapağındaki dişleri bozabilir veya buji kırılabilir. Uzman eli değmesi her zaman daha güvenlidir.
Dizel araçta buji değişimi ne zaman yapılır? Dizel araçlardaki kızdırma bujileri, benzinli araçlardaki gibi periyodik bir bakım parçası değildir. Genellikle arıza yaptığında, göstergede ikaz lambası yandığında veya motor soğukken zor çalışmaya başladığında değiştirilir.
Kaliteli buji performansı artırır mı? Evet, aracın orijinal speklerine uygun kaliteli bir buji (örneğin iridyum veya lazer platin), daha iyi ve hızlı bir yanma başlatarak gaz tepkisini iyileştirir, rölantiyi düzeltir ve yakıtı en verimli şekilde kullanmanızı sağlar.
